Jak dobrać wymiary klap dymowych w klatce schodowej bloku, by spełnić aktualne przepisy i normy przeciwpożarowe?

Krótka chwila wystarczy, by dym w klatce schodowej uniemożliwił ewakuację. Dlatego właśnie dobór wymiarów klapy dymowej nie jest detalem, lecz decyzją o realnym wpływie na bezpieczeństwo. Jednocześnie przepisy i normy wymagają, by rozmiary i parametry oddymiania były udokumentowane i zweryfikowane.

W tym artykule pokazujemy, jak przejść od wymagań do konkretnych wymiarów. Dowiesz się, które akty prawne mają znaczenie, jak obliczyć powierzchnię czynną, jak dobrać proporcje, podstawę i akcesoria, oraz kiedy poprosić o wsparcie rzeczoznawcę.

Jak obliczyć wymagane wymiary klapy dymowej dla klatki schodowej?

Najpierw ustalasz wymaganą powierzchnię czynną oddymiania, potem dobierasz wymiary i konfigurację klapy, które tę wartość zapewnią w rzeczywistych warunkach montażu.

W praktyce opierasz się na projekcie ochrony przeciwpożarowej dla obiektu. Projekt wyznacza wymaganą aerodynamiczną powierzchnię czynną Aeff dla klatki schodowej. Następnie wybierasz klapę z certyfikatem zgodnym z PN-EN 12101-2, która ma deklarowaną Aeff dla zadanej konfiguracji. Powierzchnia czynna to iloczyn powierzchni geometrycznej otworu i współczynnika przepływu Cv, który podaje producent. Z katalogu odczytujesz Aeff dla wybranego wymiaru, kąta otwarcia i wysokości podstawy. Jeśli Aeff jest zbyt mała, zwiększasz wymiary, dobierasz wyższą podstawę lub akcesoria aerodynamiczne. Na końcu weryfikujesz dopływ powietrza na dole klatki oraz brak przeszkód w strefie wypływu dymu.

Które normy i przepisy określają rozmiary oddymiania?

Podstawą są Warunki Techniczne dla budynków oraz seria norm PN-EN 12101, a wymagania doprecyzowuje projektant i rzeczoznawca do spraw zabezpieczeń przeciwpożarowych.

Kluczowe odniesienia to Rozporządzenie w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie. W zakresie klap naturalnych stosuje się PN-EN 12101-2, która definiuje badania, deklaracje i sposób określania Aeff. Dla sterowania i zasilania odnoszą się PN-EN 12101-9 oraz PN-EN 12101-10. W przypadku alternatywnych rozwiązań z nadciśnieniem uwzględnia się PN-EN 12101-6. Dokumentacja producenta musi potwierdzać zgodność, a projekt i uzgodnienia określają wymaganą powierzchnię czynną dla konkretnej klatki.

Jak ustalić minimalną powierzchnię czynną oddymiania dla klatki?

Minimalna powierzchnia czynna wynika z kategorii obiektu, geometrii klatki i przyjętego scenariusza pożarowego, a wartość liczbową określa projekt i uzgodnienie.

W praktyce projektant przyjmuje wymaganie na Aeff dla danej klatki schodowej, biorąc pod uwagę kubaturę, wysokość, liczbę kondygnacji oraz warunki dopływu powietrza. Do doboru stosuje się wyłącznie aerodynamiczną powierzchnię czynną z karty wyrobu, a nie samą powierzchnię geometryczną. Jeżeli obiekt jest modernizowany, wymaganie może wynikać z ekspertyzy technicznej akceptowanej przez właściwe służby.

Jak dobrać proporcje boków i wysokość podstawy klapy?

Proporcje dobierasz tak, by sprzyjały przepływowi i nośności, a wysokość podstawy dopasowujesz do warstw dachu i wymaganej powierzchni czynnej.

Unika się skrajnie wąskich prostokątów przy klapach jednoskrzydłowych, które mogą ograniczać efektywność otwarcia. Przy większych wymaganiach Aeff warto rozważyć klapy dwuskrzydłowe lub rozwiązania w pasmach świetlnych. Wysokość podstawy wpływa na Aeff oraz na ominięcie zawirowań przy pokryciu dachu. Dostępne są typowe wysokości podstaw, na przykład 30 cm, 50 cm i 75 cm. Wyższa podstawa zwykle poprawia efektywność przepływu i ułatwia prawidłowe wyprowadzenie warstw izolacji. Kąt otwarcia deklarowany przez producenta musi być osiągany przez napęd w warunkach zabudowy.

Jak uwzględnić typ dachu i pokrycia przy wyborze wymiarów?

Wymiary i konfigurację dopasowujesz do spadku, ekspozycji na wiatr i grubości warstw pokrycia, aby utrzymać deklarowaną Aeff.

Na dachu płaskim liczy się wysokość podstawy ponad wykończeniem oraz dystans od attyk i nadbudówek. Na dachu spadzistym decyduje kierunek otwarcia i rodzaj podstawy, aby skrzydło nie kolidowało z pokryciem. Konstrukcja i izolacyjność dachu wpływają na typ i wysokość podstawy oraz na detal mocowania. W strefach silnego wiatru lub zawirowań rozważa się owiewki aerodynamiczne, które stabilizują przepływ i mogą zwiększać efektywność oddymiania przy tym samym wymiarze.

Jak wpływa wentylacja i przeszkody na skuteczność oddymiania?

Brak dopływu powietrza i przeszkody w strumieniu dymu obniżają skuteczność, nawet gdy klapa ma odpowiednie wymiary.

Oddymianie działa prawidłowo, gdy zapewniony jest kontrolowany dopływ świeżego powietrza na dolnych kondygnacjach, na przykład przez drzwi, okna lub klapy napowietrzające. Przeszkody na dachu, jak attyki, instalacje techniczne czy panele, mogą tworzyć zawirowania i cienie aerodynamiczne. W takich sytuacjach pomaga zwiększenie wysokości podstawy lub zastosowanie owiewek i dysz kierujących. Trzeba też zachować odpowiednie odległości od przeszkód, zgodnie z wytycznymi producenta i projektem.

Jak przygotować pomiary i dokumentację zgodną z przepisami?

Zbierasz komplet danych technicznych, a następnie wprowadzasz je do projektu wykonawczego i dokumentacji przeciwpożarowej.

Do doboru i wyceny przygotuj:

Kiedy zlecić ekspertyzę rzeczoznawcy ppoż przy doborze wymiarów?

Gdy obiekt jest nietypowy, planujesz odstępstwo albo modernizujesz istniejącą klatkę, warto zlecić ekspertyzę i uzgodnienie.

Wsparcie rzeczoznawcy przydaje się zwłaszcza przy wysokich klatkach, przy braku możliwości zapewnienia dopływu powietrza, na dachach spadzistych o złożonej geometrii i przy łączeniu funkcji, na przykład wyłazu i oddymiania. Ekspertyza porządkuje wymagania i ogranicza ryzyko konieczności zmian na etapie odbiorów.

Chcesz sprawdzić wymiary klap i ich zgodność z przepisami?

Zweryfikuj karty wyrobów, deklaracje Aeff i wyniki badań, a następnie porównaj je z wymaganiami projektu i warunkami montażu.

W razie wątpliwości wykonaj obliczenia z udziałem projektanta. Przygotuj dane do doboru: wymiary, warstwy dachu, liczbę urządzeń, sposób sterowania oraz wymagania na integrację. Rozwiązania, takie jak owiewki aerodynamiczne czy dobór wyższej podstawy, często pozwalają osiągnąć wymaganą Aeff bez zwiększania liczby klap. Serwis i przeglądy zapewniają utrzymanie deklarowanych parametrów w cyklu życia.

Dobrze dobrane klapy dymowe to nie tylko zgodność z przepisami, lecz także realna szansa na bezpieczną ewakuację. Oparcie decyzji o rzetelne obliczenia, certyfikowane dane i warunki konkretnego dachu pozwala uniknąć kosztownych zmian na budowie i przy odbiorach. Warto poświęcić czas na weryfikację Aeff, dopływu powietrza i detali montażu, bo to one decydują o skuteczności oddymiania w chwili próby.

Wyślij zapytanie o dobór i weryfikację wymiarów klap dymowych dla Twojej klatki schodowej zgodnie z aktualnymi przepisami.